بیانیه گروه چمران

بسم الله الرحمن الرحیم

تجربه نشان می دهد طرح و پروژه های سد سازی و انتقال آب نه تنها سبب توسعه پایدار در کشور نمی شود بلکه با توسعه نا متوازن در مناطق هدف، خسارت های جبران ناپذیری را بر اکوسیستم کشور و نیز بر مردم و منابع ملی تحمیل نموده است. عدم به کارگیری سامانه غیر دولتی مستقل، علمی و دقیق ارزیابی محیط زیستی و رفتار توسعه ای یکجانبه نگر دولت ها همواره توسعه و اشتغال را بهانه ای برای اجرای این گونه پروژه ها دانسته که در این میان تفکر سد برای سد نه تنها دردی از اشتغال دوا ننموده بلکه خود سبب بیکاری و آوارگی هزاران نفر از مردم جامعه بومی و محلی شده است که نه تنها شغل پایدار بلکه همه ی دار و ندار خود را از دست داده اند.

طبق نظر کارشناسان و استادان برجسته دانشگاهای کشور در حوزههای مختلف، اعم از آب، اقتصاد، صنعت و کشاورزی، در چند دههی اخیر تصمیمات توسعهای به گونهای اتخاذ و اجرا گردیده است که آثار مخرب عظیمی بر محیط زیست کشور گذاشته است و هزینههای ناموجهی را بر اقتصاد ما تحمیل نموده است. مشکلات زیست محیطی استان اصفهان، استان خوزستان و دیگر استانهای کشور ناشی از همین تصمیماتی بوده که نگاه همه جانبه و جامعنگر به طرحها اعم از صنعتی و کشاورزی نداشته است. نگاه غیرکارشناسانه و غیرمتعهدانه به توسعه کشور موجب نتایجی بسیار خسارتبار گردیده و آهنگ پیشرفت ایران را مختل نموده است.

عدم شفافیت در مطالعات، برنامهریزی و تصمیمگیری مربوط به طرحهای استحصال و مصارف آب و نیز عدم رعایت دقیق ضوابط بینالمللی در مورد طرحهای انتقال آب از حوضه کارون بزرگ منجر به برآوردهای غیرواقع بینانه در آورد آبی حوضه شده است. نمونه بارز آن طرح انتقال آب بهشت آباد است که علیرغم انتقادات و هشدارهای کارشناسان و متخصصان، با تخصیص ۵۸۰ میلیون مترمکعب و حجم سد بالای یک میلیارد متر مکعب در حال نهایی شدن است. عدم بازنگری در این طرح نتیجهای جز اتلاف سرمایه ملی و ایجاد چالشهای بسیار زیاد محیط زیستی، اقتصادی و اجتماعی، حاصل دیگری نخواهد داشت و بیم آن میرود تجربه تلخ سد گتوند علیا با اجرای طرح مزبور تکرار گردد.

به استناد قانون توسعه و بهینهسازی آب شرب کشور (مصوبه مورخ ۲۴/۱۲/۱۳۹۴ مجلس شورای اسلامی)، وزارت نیرو مکلف است در مناطقی نظیر استانهای فلات مرکزی که با مشکل آب شرب مواجه هستند آب آشامیدنی را از سایر مصارف شهری مانند مصارف بهداشتی جداسازی کند.

بر اساس نظر کارشناسان اگر بخواهیم کل آب شرب فلات مرکزی تا دور افتادهترین نقاط همچون طبس را طی ۲۰ سال آینده طبق نرخ رشد جمعیت تأمین نماییم به سالانه کمتر از ۸۰۰ میلیون متر مکعب آب نیاز داریم در حالی که هم اکنون تنها از دو تونل کوهرنگ و طرح چشمه لنگان سالانه ۹۰۰ میلیون متر مکعب آب منتقل میشود. علاوه بر طرحهای انتقال آب فوق الذکر هم اکنون طرحهای کوهرنگ 3 و بهشتآباد و سولکان در حال انجام هستند که در صورت بهرهبرداری سالیانه حجمی نزدیک به 1200 میلیارد مترمکعب از سرشاخههای کارون کسر خواهد شد که مطمئناً برای اهدافی غیرشرب صرف خواهند شد. این انتقالهای جدید وضعیت کارون در خوزستان را بسیار بغرنج خواهند کرد.

ما، حفظ محیط زیست را یکی از اصول و ارزشهای مهم و خدشه ناپذیر نظام می دانیم ، در این راستا ابلاغیه راهگشای مقام معظم رهبری در آبان ماه ۱۳۹۴ در خصوص سیاست های کلی محیط زیست کشور را منشور مطالبه گری و پرسشگری خود در حوزه محیط زیست، می دانیم و از دولت ها و مسئولین می خواهیم خود را ملزم به اجرای مفاد این ابلاغیه بنمایند.

بررسی و تجدیدنظر در طرحهای انتقال آب بین حوضهای، از مبدأ کارون بزرگ و سرشاخه های آن باید مبتنی بر موارد زیر باشد:
۱-اصلاح مبانی طرح با توجه به تغییر اقلیم

۲-تأثیر این طرحها بر مسائل محیط زیستی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی

۳-اصلاح الگوی مصرف و افزایش بهرهوری آب در هر دو حوضه مبدأ و مقصد

۴-منظور نمودن حقابه تالابها و رودخانهها و مدیریت کیفی آبهای سطحی و زیرزمینی

تداوم سدسازی ها می بایست مبتنی بر ارزیابی دقیق علمی و مستقل باشد و هر گونه ادامه سد سازی و طرح های انتقال آب بخصوص در حوزه ی زاگرس سبب تضعیف پایداری این حوزه شده و به مسئولین و دولت ها هشدار می دهیم عواقب ناشی از این پروژه ها که می تواند به کوچ اجباری مردم زاگرس بینجامد را جدی بگیرند.
پیشنهاد میشود مطالعات جامعِ مبتنی بر تأثیر تغییر اقلیم بر مسائل آب حوضه کارون بزرگ با محوریت دانشگاههای واقع در حوضههای دز، کارون و زاینده رود انجام پذیرد.

ما از قوه ی قضائیه کشور می خواهیم با استناد به تاکید رهبر حکیم انقلاب در خصوص جرم انگاری محیط زیستی، با ورود به پرونده های انتقال آب و پروژه های سد سازی بدون ارزیابی محیط زیستی مستقل علمی، که سبب آوارگی ده ها هزار نفر از جامعه بومی محل اجرای این طرح ها شده است و سبب تضعیف معیشت نسل های آینده و نیز ناپایداری توان اکولوژیکی این مناطق شده است، طبق قانون برخورد نموده و دستور به بر چیدن کارگاه های تونل های انتقال آب نظیر کارگاه چرمهین و سبزکوه را صادر کند، همچنین انتظار می رود غرامت وارد شده به مردم بخصوص مردمان پیرامون سدهای کوهرنگ ۳ ، کارون ۳ و ۴ و نیز سد گتوند و… توسط کارفرمایان و مجریان این گونه طرح ها پرداخت شود.

مقایسه استان خوزستان و استان های واقع در فلات مرکزی از جهات مختلف نشان می دهد که بکارگیری آب در استان خوزستان به مراتب برای کشور مفیدتر خواهد بود. در حال حاضر زمینهای مرغوب بسیاری در استان خوزستان فقط به جهت کمبود آب بلااستفاده ماندهاند. علاوه بر این امکان کشت در همه فصول سال این مزیت را در خوزستان ایجاد کرده که بتوان بیش از یک بار در سال زمینها را کشت نمود نیز دیگر با مشکلات کمبود آب روبرو شده است. هم اکنون اشکار شده است مسائل و مشکلات زیست محیطی استان خوزستان مانند گرد و غبار تنها با وجود آب قابل حل میباشند.
بنابراین تهیه و تصویب طرحهای مقابله با ریزگردها و تثبیت کانونهای تولید ریزگرد با تخصیص منابع آب مورد نیاز در حوضه کارون بزرگ مورد تأکید است.

برچسبها: 1435